DİL TERBİYESİ

DİL TERBİYESİ

Her Müslüman'ın mutlaka uyması gereken görgü kurallarından bazıları da konuşmalarımızla ilgilidir. Sosyal bir varlık olan insan, başkaları ile dili vasıtasıyla ilişki kurar. Bu ilişkinin iyi bir şekilde sürdürülebilmesi de dile bağlıdır. Fakat dil aynı zamanda insanları birbirine düşüren, düşman yapan, çeşitli kötülüklere ve felaketlere semep olan bir organımızdır. Bu sebeple dilin terbiye edilmesi gerekir. Konu ile ilgili pek çok ayet ve hadisin bulunması bu meseleyi çok önemli bir duruma getirmektedir. Dil terbiyesi ve konuşma ile ilgili olarak ilk akla gelen görgü ve nezaket kuralları şunlardır:

1. Dost kazanmanın ve sevilmenin başta gelen şartı tatlı dilli ve güler yüzlü olmaktır. Birisi ile konuşurken veya bir şey isterken tatlı dilli olmaya, acı ve üzücü sözler kullanmamaya özen göstermeliyiz. Sevgili Peygamberimiz "Güzel söz de sadakadır", (Müslim, zekat, 56). buyurmuştur.

2. Neyi ne zaman ve nasıl söyleyeceğimizi, ne zaman susacağımızı bilmemiz gerekir. "Her kim Allah'a ve ahiret gününe inanıyorsa ya hayır söylesin veya sussun", (Buhari, edeb, 9) hadisi Müslümanlar için bu konuda genel bir ölçü vermektedir. Bu sebeple boş ve faydasız söz söylemekten sakınmak gerekir. Yine Peygamberimiz (sav)'in: "Her işittiğini söylemek, kişiye günah olarak yeter" (Ebu Davud, edeb, 80) buyurduğu daima hatırlanmalıdır.

3. Bir başka hadisinde Resulullah (sav): "Her kim dilini ve cinsi organını kötülüklerden koruyacağına dair bana garanti verirse ben de ona cenneti garanti ederim" (Tecrid, 12, 193) buyuruyor. Dilin fenalıklarından korunabilmesinin anahtarı az konuşmak ve çok dinlemektir. Sevgili peygamberimiz daima az konuşur, çok dinler ve ashabına da boş ve faydasız sözlerden sakınmalarını tavsiye ederdi.

4. Konuşan iki kişinin arasına girmemek de önemli bir görgü kuralıdır. Ebu'd-Derda: "Konuşmasını öğrendiğiniz gibi susmasını da öğrenin. Çünkü susmak büyük bir akıllılıktır" demiştir. Dolayısıyla konuşulanları dinlemek, kimsenin sözünü kesmemek, mutlaka bir şeyler söylemek gerekiyorsa konuşmaların bitmesini beklemek ve izin alarak söze başlamak gerektiği unutulmamalıdır.

5. Faydasız ve boş konuşmak kadar yersiz soru sormak da nezaket kurallarına uymaz. Üstelik bu tür sorular sahibinin küçük düşmesine sebep olur.

6. Üç kişiden ikisinin konuşması ve diğerini yalnız bırakmaları büyük bir kabalıktır. Kalabalık içinde iki kişinin aralarında gizli gizli konuşmaları da görgü kurallarına uymayan bir davranıştır. Bu durumda diğerleri kendi aleyhlerinde konuşulduğunu zannedebilirler.

Konuşulanları dinlememek de çok çirkin bir harekettir. Bundan da sakınmak gerekir. Ayrıca sürekli konuşarak başkalarına söz hakkı tanımanmak da İslami nezakete ve konuşma adabına uymayan bir davranıştır.

7. Cenab-ı Hakk Kur'an-ı Kerim'inde: "Ey iman edenler! Yapmadığınız şeyi niçin yaptığınızı söylersiniz? Yapmadığınız şeyi yaptık demeniz, Allah katında büyük gazaba sebep olur" (Saf/2-3) buyurmaktadır. Bu sebeple konuşmalarımızda çok dikkatli davranmalı ve her zaman özümüz sözümüze, sözümüz işimize uymalıdır.

8. Hz. Ali: "Dil bedenin denge organıdır.Dil doğru olursa diğer organlar da doğruolur. Dil bozulursa diğer organlar da bozulur" demiştir. Dili bozmamak ve onun kötülüklerine uğramamak için yalan ve gıybetten, söz taşımaktan, iftiradan, küfür ve lanetten, gevezelikten, sebepsiz ve yersiz söz söylemek ve soru sormaktan vs. dili korumak gerekir.

9. Konuşurken samimi olmak, yapmacık sözlerden, aşırı ve yersiz övgü ve yergiden kesinlikle sakınmak da bir görgü kuralıdır.

10. Dil terbiyesi bakımından üzerinde durulacak başka bir konu da müstehcen söz söylememek; başkalarını rahatsız edecek, ezecek ve kıracak sözlü şakalardan kaçınmaktır.

Özetle, insanlarla güzel güzel konuşmak gerekir. Allah Teala; "Kullarıma söyle, en güzel olan kelimeyi (yumuşak ve tatlı sözü) söylesinler. Çünkü şeytan aralarına fesad sokar" (İsra/53) buyurmuş ve Hz. Peygamber'e "İnsanları, Kur'an'la, güzel söz ve nasihatla Rabbi'nin yoluna davet et" (Nahl/125) diye emretmiştir. Yine Kur'an-ı Kerim'de, faydasız ve boş iş ve sözlerden yüz çevirip geçip gitmeleri, Müslümanlar'ın özellikleri arasında sayılmıştır.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !